Bijna vier op tien bedrijven zijn onvoldoende voorbereid op kennisverlies door vergrijzing. Het risico is duidelijk, de oplossing vaak minder. Want hoe borg je kennis die in de hoofden zit van de oudere generatie technici? Bluewater laat zien dat kennisdeling geen losstaand HR-project is, maar onderdeel van de dagelijkse werkpraktijk. Aan het woord is Nico van Es, Section Head Electrical Instrumentation.
‘De impact van de vergrijzing is nog beheersbaar bij Bluewater,’ zegt Nico. ‘Onze oudere collega’s zijn actief en betrokken. Het is voor ons juist het lastigst om jonge engineers te vinden met voldoende praktische vakkennis. Vanuit hun hbo-opleiding missen ze ervaring, bijvoorbeeld met het echte meet- en regelwerk. Welk instrument kies je? Hoe sluit je het aan? Wat gebeurt er precies bij een foutmelding? Dat praktische inzicht is heel belangrijk voor onze complexe offshore-installaties voor productie, opslag en overslag. En dat leer je natuurlijk niet uit een boek, maar door het werk te doen.’
Veertig jaar ervaring vervang je niet
In het team van Nico zit veel cruciale praktijkkennis bij de engineers die hun sporen al hebben verdiend. ‘Iemand die veertig jaar in het vak zit, vervang je niet door iemand van twintig,’ legt Nico uit. ‘Dat kan ook niet.’ Wat wél kan, is het stimuleren van kennisdeling tussen generaties. Dat is bij Bluewater onderdeel van de bedrijfscultuur. ‘Kennisdeling is een natuurlijk proces. We proberen onze jongere medewerkers mee te nemen, en daar geven we onze oudere medewerkers een actieve rol in.’
De kern van kennisdeling ligt volgens Nico in mentorschap. ‘Binnen projecten koppel ik een junior engineer aan een senior: de mentor. De mentor draait mee, maar nadrukkelijk niet om het werk over te nemen. Zie hem als een rij-instructeur,’ zegt Nico. ‘De junior doet het werk; de senior ondersteunt en stuurt alleen bij als het echt nodig is.’ Deze manier van mentorschap verloopt organisch. ‘Er zijn geen vaste overdrachten of checklists. Kennisdeling gebeurt in de praktijk, tijdens het werk.’
De senior mentor als rij-instructeur
Mentorschap werkt, daar is Nico van overtuigd. ‘Senior engineers blijven actief en productief. Junior engineers krijgen de kans het vak goed te leren. Niet door te volgen, maar door verantwoordelijkheid te nemen. Dat vergroot hun zelfvertrouwen.’ Een ander belangrijk punt is dat veel praktische kennis zich niet goed laat documenteren. ‘Weten wat er mis kan gaan, hoe systemen zich gedragen onder extreme omstandigheden: dat is mensenwerk. Daarom is overdracht van mens op mens belangrijk.’
Dikke beleidsdocumenten voor kennisdeling gebruikt Nico niet. Wel heeft Bluewater het werving- en selectiebeleid aangescherpt. ‘Wij merkten dat veel jonge engineers na een aantal jaren weer op zoek gingen naar een andere baan,’ zegt Nico. ‘Dat hoort bij die generatie.’ Om daar realistisch mee om te gaan, kijkt Bluewater bewust naar spreiding in leeftijd en ervaring. ‘In mijn team is de gemiddelde leeftijd bijvoorbeeld 49 jaar, maar de verdeling over ouder en jonger is mooi in balans,’ legt Nico uit.
De rol van leren en leiderschap
Kennisdeling beperkt zich bij Bluewater niet tot mentorschap. Engineers volgen trainingen, bezoeken seminars en delen die kennis intern, bijvoorbeeld via presentaties. ‘Zo hebben twee engineers laatst een seminar bezocht over de laatste stand van zaken in regelgeving met betrekking tot functional safety en cybersecurity,’ geeft Nico als voorbeeld. Opleiden is bovendien structureel ingebed. ‘Wij werken met trainingsmatrixen die zijn gekoppeld aan functieprofielen. Zo weten alle medewerkers precies welke trainingen ze moeten volgen. En ze kunnen natuurlijk ook zelf voorstellen doen.’
Bluewater hanteert geen aparte leerpaden voor verschillende generaties. ‘Kennis is kennis,’ stelt Nico. Het gaat vooral om het borgen van die kennis. En dat gebeurt weliswaar in de praktijk, maar begint bij goed leiderschap. ‘Leidinggevenden moeten het risico op kennisverlies herkennen, en ruimte creëren in teams, projecten en planning.’ Digitale tools kunnen daarbij ondersteunen. ‘Maar overschat AI niet,’ waarschuwt Nico. ‘De waardevolle kennis zit bij oudere collega’s: wees dus zuinig op hen.’
Over Bluewater
Bluewater Energy Services is een internationaal engineer-gedreven bedrijf, gespecialiseerd in offshore energieoplossingen. Het bedrijf ontwerpt, bouwt en beheert FPSO’s voor de olie- en gasindustrie: drijvende offshoresystemen voor productie, opslag en overslag. Ook ontwikkelt Bluewater diverse technologieën voor hernieuwbare energie. Belangrijke waarden zijn: kennis, veiligheid en innovatie.